Filmscreening: Irradiation – Anton Vidokle

De screening startte met een introductie van Martina Yordanova, curator van de National Gallery van Bulgarije in Sofia, en Vasil Vladimirov, artistiek directeur KO-OP (Sofia), in navolging van de tentoonstelling Irradiation in de National Gallery (januari 2026) en de historische betekenis van kosmisme als filosofische stroming en als hedendaagse artistieke opvatting.

Over Anton Vidokle

Anton Vidokle is een kunstenaar, filmmaker en curator, woonachtig in New York en Berlijn. Sinds 2014 heeft hij een omvangrijk oeuvre ontwikkeld, geïnspireerd door het kosmisme, een 19e-eeuwse Russische intellectuele stroming die wetenschap, mystiek, kunst en politiek combineert in de zoektocht naar het overwinnen van de dood en het doen herrijzen van overledenen. Zijn films – opgenomen in Kazachstan, Siberië, Japan, Italië en Mesopotamië – mengen documentaire en fictie, ritueel en filosofie, en stellen cinema voor als een plek waar de doden opnieuw kunnen spreken en de droom van onsterfelijkheid een collectieve, planetaire taak wordt. Tot zijn belangrijkste werken behoren de kosmisme-trilogie This Is Cosmos (2014), The Communist Revolution Was Caused by the Sun (2015) en Immortality and Resurrection for All! (2017), evenals Citizens of the Cosmos (2019) en EXODUS (2024).

The Communist Revolution Was Caused by the Sun (2015, 33 min)
Dit is het tweede deel van Vidokles trilogie over de grondbeginselen van het kosmisme. De film onderzoekt de poëtische dimensie van de zonnekosmologie aan de hand van onderzoek van de Sovjet-biofysicus Alexander Chizhevsky. De film, opgenomen in Kazachstan – waar Chizhevsky gevangen zat en later in ballingschap ging – introduceert zijn onderzoek naar de impact van zonne-energie op de menselijke sociologie, psychologie, politiek en economie. Door het leven van post-Sovjet-plattelandsbewoners te verbinden met de toekomstgerichte projecten van het Russische kosmisme, benadrukt de film dat het doel van de vroege Sovjet-doorbraken gericht op de verovering van de ruimte niet technische versnelling was, maar de gemeenschappelijke zaak van de mensheid in haar strijd tegen de beperkingen van het aardse leven.

Citizens of the Cosmos (2019, 30 min)
Gebaseerd op het biocosmistische manifest van Alexander Svyatogor uit 1922, laat deze film Vidokles poging om de invloed van het kosmisme op andere culturen en geografische gebieden te onderzoeken zien. De film, opgenomen in Tokio en Kiev met amateuracteurs en vrijwilligers, toont een fictieve gemeenschap die historische verlangens van het kosmisme – onsterfelijkheid, de wederopstanding van overledenen en interplanetaire reizen – uitdrukt, geplaatst in het alledaagse Japanse leven. Met stedelijke heiligdommen, begraafplaatsen, crematoria, tatami-ruimtes, bamboebossen en straten als openluchtpodium, toont de film verjonging door middel van een bloedtransfusie, begrafenisprocessies, de Japanse crematieceremonie (骨上げ), pogingen om met de doden te communiceren met behulp van stethoscopen en een solo van een theremin (elektronisch muziekinstrument, red.). Deze film, met een originele soundtrack van Alva Noto, is een experiment in vervreemding: een speculatieve test van de universaliteit die besloten ligt in het uitgangspunt van het kosmisme, wanneer deze wordt geprojecteerd op een andere taal, geografie, traditie en cultuur.

Meer over de kunstenaar

Naast zijn artistieke praktijk is Vidokle een belangrijke figuur in het institutionele leiderschap van de hedendaagse kunst. Hij is redacteur van het tijdschrift e-flux, een invloedrijk platform voor kunsttheorie en -kritiek. Als curator was hij onder meer co-curator van de 11e Shanghai Biënnale (2016), getiteld Why Not Ask Again: Arguments, Counter-arguments, and Stories en co-curator van de Seoul Mediacity Biënnale (2014). Deze grootschalige internationale tentoonstellingen bevestigden zijn reputatie als organisator van complexe, op onderzoek gebaseerde, presentaties die een brug slaan tussen de artistieke praktijk, kritische theorie en publieke betrokkenheid. Hij heeft ook talloze tentoonstellingen gecureerd bij e-flux in New York en andere internationale instellingen.

Het werk van Vidokle was onder andere te zien op de biënnale van Venetië, documenta 14, Tate Modern, Centre Pompidou, MoMA en het Stedelijk Museum. Zijn films zijn vertoond op festivals zoals Berlinale, Locarno Film Festival en Toronto International Film Festival.